Ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026 và thay thế Luật Tiếp cận thông tin số 104/2016/QH13. Việc ban hành Luật tiếp tục cụ thể hóa quyền tiếp cận thông tin của công dân, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan nhà nước.
Bảo đảm bình đẳng, chính xác, kịp thời và thuận lợi. Luật khẳng định mọi công dân đều bình đẳng, không bị phân biệt đối xử khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin. Thông tin được cung cấp phải chính xác, đầy đủ; đúng trình tự, thủ tục; kịp thời, minh bạch và thuận lợi. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và cung cấp thông tin trên môi trường số được chú trọng. Người khuyết tật, người dân tộc thiểu số và người sinh sống tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn được hỗ trợ, tạo điều kiện phù hợp.
Công dân tiếp cận thông tin bằng hai phương thức: tự do khai thác thông tin đã được công khai và yêu cầu cơ quan, đơn vị cung cấp thông tin. Trách nhiệm bảo đảm quyền tiếp cận thông tin không chỉ đặt ra đối với cơ quan nhà nước mà còn bao gồm đơn vị sự nghiệp công lập có nhiệm vụ cung ứng dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu. Cơ quan, đơn vị phải duy trì, cập nhật cơ sở dữ liệu, tổ chức thông tin có hệ thống, dễ tra cứu, tải về và sử dụng; đồng thời công khai đầu mối tiếp nhận yêu cầu cung cấp thông tin.
Nhiều nhóm thông tin gắn trực tiếp với đời sống người dân phải được công khai, như văn bản quy phạm pháp luật, thủ tục hành chính, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất và phương án bồi thường, dự toán và quyết toán ngân sách, tài sản công, đầu tư và mua sắm công, kết luận thanh tra, thông tin về môi trường, y tế, giáo dục, an sinh xã hội, việc làm, dịch vụ công trực tuyến và kết quả chuyển đổi số. Việc công khai được thực hiện trên cổng, trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu, phương tiện thông tin đại chúng, Công báo, hình thức niêm yết hoặc các kênh chính thức khác thuận lợi cho công dân.
Yêu cầu cung cấp thông tin được thực hiện thuận tiện hơn. Người dân có thể gửi yêu cầu trực tiếp tại cơ quan, đơn vị; qua dịch vụ bưu chính; hoặc qua mạng Internet, gồm thư điện tử, cổng/trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu, Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng di động và nền tảng số được công bố. Tùy từng trường hợp, chậm nhất là 12 ngày kể từ ngày nhận được yêu cầu hợp lệ, cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin. Trường hợp cần thêm thời gian để tìm kiếm, phân tách, tập hợp hoặc sao chép, thời gian gia hạn tối đa không quá 12 ngày và phải được thông báo bằng văn bản. Công dân không phải trả phí, lệ phí, nhưng có thể phải thanh toán chi phí thực tế để in, sao, chụp hoặc gửi thông tin theo quy định.
Quyền tiếp cận thông tin luôn gắn với trách nhiệm bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Công dân không được tiếp cận thông tin thuộc bí mật nhà nước; thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh và một số thông tin khác theo luật định chỉ được tiếp cận khi đáp ứng đủ điều kiện. Người sử dụng thông tin phải tuân thủ pháp luật, không làm sai lệch nội dung, không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người khác. Khi quyền tiếp cận thông tin bị xâm phạm, công dân có quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện theo quy định.
Đồng Nai chủ động triển khai đồng bộ, đúng tiến độ Thực hiện Quyết định số 918/QĐ-TTg ngày 21/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ, UBND thành phố Đồng Nai đã ban hành Kế hoạch số 168/KH-UBND ngày 17/7/2026. Kế hoạch giao Sở Tư pháp chủ trì tuyên truyền, phổ biến Luật; theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra và tổng hợp kết quả thực hiện. Các sở, ban, ngành, UBND xã, phường và đơn vị liên quan tập trung rà soát văn bản; công khai đầu mối tiếp nhận yêu cầu cung cấp thông tin; công bố thủ tục hành chính; lập danh mục đơn vị sự nghiệp công lập thuộc diện cung cấp thông tin; vận hành các kênh thông tin chính thức; số hóa hồ sơ, xây dựng cơ sở dữ liệu; tập huấn nghiệp vụ và thường xuyên kiểm tra, đôn đốc. Việc công khai đầu mối tiếp nhận yêu cầu cung cấp thông tin; công bố, công khai thủ tục hành chính; lập và công khai danh mục đơn vị sự nghiệp công lập phải hoàn thành trước ngày 01/9/2026. |
Để thực hiện quyền tiếp cận thông tin hiệu quả, người dân cần:
Ưu tiên tra cứu tại cổng/trang thông tin điện tử, cổng dữ liệu và các kênh chính thức của cơ quan có thẩm quyền;
Xác định đúng cơ quan đang tạo ra hoặc quản lý thông tin; nêu rõ nội dung, phạm vi và hình thức mong muốn được cung cấp;
Cung cấp thông tin liên hệ cần thiết; kèm văn bản đồng ý của cá nhân, tổ chức liên quan khi yêu cầu thông tin thuộc diện tiếp cận có điều kiện;
Lưu lại phiếu tiếp nhận, thư điện tử hoặc mã yêu cầu để theo dõi; phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện khi có căn cứ theo quy định pháp luật.
Triển khai nghiêm túc Luật Tiếp cận thông tin là trách nhiệm của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và mỗi cán bộ, công chức, viên chức; đồng thời cần sự chủ động, đúng pháp luật của người dân. Qua đó, quyền tiếp cận thông tin được bảo đảm thực chất, góp phần xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, phục vụ Nhân dân và thúc đẩy chuyển đổi số trên địa bàn thành phố Đồng Nai.
Tài liệu tham khảo: Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16; Quyết định số 918/QĐ-TTg ngày 21/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ; Kế hoạch số 168/KH-UBND ngày 17/7/2026 của UBND thành phố Đồng Nai.
Tác giả: Đăng Khoa
Những tin cũ hơn
Hôm nay
Tổng lượt truy cập
